Znajomy zmienił sprzedawcę energii i wyszło mu drożej — co poszło nie tak?

To się naprawdę zdarza — uczciwy punkt wyjścia

Nie będziemy twierdzić, że zmiana sprzedawcy energii zawsze przynosi oszczędności i zawsze przebiega bez problemów. To nieprawda. Firmy miewały złe doświadczenia — wyższe rachunki, problemy formalne, stres.

Ale warto zapytać o konkret: co dokładnie poszło nie tak? W ponad dziewięciu na dziesięć przypadków da się to przypisać do jednego ze czterech rozpoznawalnych mechanizmów. Żaden z tych mechanizmów nie wynika z samej idei zmiany sprzedawcy — wynikają z konkretnych błędów proceduralnych, które były możliwe do uniknięcia.

Mechanizm 1 — Kontrakt FIX podpisany w szczycie cen rynkowych

Produkt FIX (cena stała przez cały okres umowy) ma sens gdy zabezpiecza Cię przed wzrostem cen na rynku hurtowym. Problem pojawia się gdy firma podpisuje FIX w momencie, gdy ceny na giełdzie energii są historycznie najwyższe.

Klasycznym przykładem był rok 2022, kiedy ceny energii elektrycznej i gazu ziemnego na rynkach europejskich osiągnęły rekordowe poziomy. Wiele firm podpisało wtedy umowy FIX na 1–2 lata z cenami 1 000–1 500 zł/MWh lub wyżej. Gdy rynek w 2023 i 2024 roku wyraźnie się uspokoił, firmy te nadal płaciły ceny szczytowe — bo tak brzmiała umowa. Zmieniły sprzedawcę i wyszło drożej — ale nie dlatego że zmiana sprzedawcy była zła. Dlatego że FIX został zawarty w złym momencie rynkowym, bez porównania z ofertami innych spółek w tym samym czasie.

Mechanizm 2 — Przeoczona klauzula automatycznego przedłużenia

Większość umów na zakup energii elektrycznej lub gazu zawiera klauzulę automatycznego przedłużenia (autoprolongaty). Mówi ona mniej więcej: jeśli żadna ze stron nie wypowie umowy w określonym terminie przed jej wygaśnięciem (zwykle 3 lub 6 miesięcy wcześniej), umowa przedłuża się automatycznie na kolejny okres — często na tych samych warunkach cenowych.

Problem pojawia się gdy firma nie pilnuje tego terminu. Kontrakt wygasa, firma planuje przetarg i zmianę — ale termin na wypowiedzenie minął miesiąc lub dwa wcześniej. Nowy rok na starych cenach, z karą za wcześniejsze wyjście z umowy jeśli zdecyduje się na zmianę mimo wszystko.

Mechanizm 3 — Wybór niestabilnej finansowo spółki obrotu

W 2022 roku, gdy ceny energii na rynku hurtowym wielokrotnie przekroczyły poziomy z lat wcześniejszych, część spółek obrotu energią nie była w stanie realizować podpisanych umów na stałe ceny. Miały kontrakt z klientem na dostarczanie energii za 500 zł/MWh, a musiały ją kupić na rynku za 1 200 zł/MWh. Spółki bez odpowiedniego zaplecza finansowego i własnych portfeli zakupowych wchodziły w trudności — od opóźnień w rozliczeniach, przez rozwiązywanie umów, po upadłość.

Firmy które podpisały umowy z takimi spółkami miały problem: zostały bez kontraktu (lub z kontraktem który spółka przestała honorować) i musiały w trybie pilnym wróć do taryfy sprzedawcy rezerwowego — droższego od rynkowego. To była realna krzywda. Ale wynikała z wyboru konkretnej, niestabilnej spółki — nie z samej idei zmiany sprzedawcy.

Mechanizm 4 — Porównanie tylko ceny za MWh, z pominięciem opłaty handlowej

Sprzedawcy energii wyceniają kontrakty na różne sposoby. Część podaje tylko cenę za MWh lub kWh, bez opłaty handlowej. Część wlicza w cenę za MWh wszystkie koszty. Część podaje niską cenę za MWh, ale doliczana jest stała miesięczna opłata handlowa (nazywana różnie: opłata za obsługę, abonament, opłata logistyczna).

Firma porównująca oferty wyłącznie przez pryzmat stawki za MWh może wybrać ofertę z pozoru najtańszą — i okazuje się że całkowity roczny koszt jest wyższy od poprzedniej umowy, bo opłata handlowa zmienia całkowity rachunek. Więcej o tym mechanizmie piszemy osobno w artykule Opłata handlowa — ukryty koszt na fakturze za energię.

Co łączy te cztery sytuacje

Żadna z nich nie wynika z samego faktu zmiany sprzedawcy energii. Każda wynika z konkretnego, identyfikowalnego błędu proceduralnego: złego momentu rynkowego, przeoczonego terminu, złego wyboru partnera, niekompletnego porównania ofert. Każdy z tych błędów był do uniknięcia.

Jeśli słyszałeś historię o znajomym, któremu zmiana wyszła drożej — zapytaj go co konkretnie poszło nie tak. W większości przypadków da się to przypisać do jednego z tych czterech mechanizmów.

Podsumowanie

Zmiana sprzedawcy energii elektrycznej lub gazu jest bezpieczna pod warunkiem że: porównuje się wiele ofert jednocześnie, pilnuje się terminów wypowiedzenia, wybiera się spółki ze sprawdzoną historią finansową, i porównuje się całkowity koszt roczny, a nie tylko stawkę za MWh.

To nie jest magiczne myślenie — to konkretna procedura. Jeśli chcesz zrozumieć jak Twoja obecna umowa wypada na tle rynku, zacznij od bezpłatnego audytu faktury. Damy Ci odpowiedź w 5 dni roboczych.